„Podzemlje“ slavi 30 godina: Kusturičin dvostruki trijumf u Kanu i kontroverze koje traju

Juna 1995. godine, film „Podzemlje“ Emira Kusturice osvojio je drugu Zlatnu palmu na Filmskom festivalu u Kanu za proslavljenog reditelja, deceniju nakon prvog priznanja za „Otac na službenom putu“. Tim trijumfom, Kusturica se upisao u istoriju festivala kao jedan od samo devet reditelja sa dvostrukom Zlatnom palmom.

Film, snimljen po scenariju Dušana Kovačevića, prikazao je Balkan usred haosa i transformacije, prateći priču o prijateljstvu, ratu, ljubavi i manipulaciji. „Podzemlje“, koje traje preko tri sata, bilo je preveliko za bioskop, ali je, kako piše Citymagazin, postalo „taman za istoriju“.

Kusturica je snimio preko pet sati materijala, koji je kasnije pretočen u seriju pod nazivom „Bila jednom jedna zemlja“. Uprkos inicijalnim kontroverzama koje su podelile publiku na one koji su ga smatrali remek-delom i one koji su ga kritikovali kao propagandu, „Podzemlje“ je ostalo značajno delo koje se i tri decenije kasnije analizira i citira.

Među izbačenim scenama, posebno se ističe jedna koja duhovito prikazuje Kovačevićev odnos prema komunizmu, koristeći dijalog: „Prirodi je trebalo milion godina da od majmuna napravi čoveka, a komunizmu samo 50 da od čoveka napravi majmuna“. U filmu su igrala velika imena srpskog glumišta, uključujući Mikija Manojlovića, Lazara Ristovskog i Mirjanu Joković.