Naučnici mapirali nepoznate predele ispod leda Antarktika – moguće posledice globalnog značaja

Ostaci rečnih dolina otkriveni su ispod leda na Antarktiku, a naučnici smatraju da bi mogli igrati ključnu ulogu u boljem razumevanju budućeg gubitka leda na ovom kontinentu.

Tim istraživača sa Univerziteta Daram u Velikoj Britaniji analizirao je radarska merenja debljine ledenog pokrivača i pronašao velike, do sada nemapirane ravničarske oblasti ispod leda na 3.500 kilometara dugoj obali istočnog Antarktika. Otkriće je objavljeno u časopisu Nature Geoscience.

Veruje se da su ove zaravni nekada činile povezanu celinu koju su oblikovali veliki rečni slivovi, nakon što su se Australija i istočni Antarktik razdvojili pre oko 80 miliona godina, a pre nego što je ledeni pokrivač prekrio kontinent pre otprilike 34 miliona godina.

Danas su te ravnice skrivene debelim slojevima leda i razdvojene udubljenjima kroz koja klize brzi glečeri. Nasuprot tome, led koji se nalazi iznad ovih ravnih površina kreće se znatno sporije.

Iako se gubitak leda na Antarktiku ubrzava, istraživači smatraju da ove ravne površine funkcionišu kao prirodne barijere koje usporavaju njegovo oticanje – i time možda trenutno štite svet od još bržeg rasta nivoa mora.

Ukoliko bi se ceo istočni Antarktik otopio, nivo mora na planeti bi porastao za čak 52 metra.

Dodavanje ovih novoidentifikovanih geoloških struktura u modele koji predviđaju ponašanje antarktičkog ledenog pokrivača moglo bi značajno poboljšati tačnost projekcija o tome kako će se led u ovom regionu ponašati u uslovima klimatskih promena – i kako bi to moglo uticati na globalni nivo mora, navode naučnici.

Misteriozna topografija Antarktika

Dr Gaj Paksman, glavni autor studije i stipendista Kraljevskog društva na Univerzitetu u Daramu, kaže da je pejzaž ispod istočnog Antarktika jedan je od najmisterioznijih – ne samo na Zemlji, već i među svim poznatim čvrstim planetama u Sunčevom sistemu.

„Kada smo pregledali radarske snimke topografije ispod leda, ove ravne površine su počele iskakati gotovo svuda. Fascinantno je da su preživele gotovo netaknute više od 30 miliona godina, što ukazuje da ih led nije uništio, već ih je – u određenim delovima – sačuvao. Informacije o obliku i sastavu ovih površina pomoći će nam da bolje razumemo kako se led kreće duž ivice istočnog Antarktika. A to je ključno za preciznija predviđanja budućih promena nivoa mora“, kaže dr Paksman za portal Phys.

Istraživanja tek počinju

Ove drevne ravnice prostiru se ispod oko 40 posto obale istočnog Antarktika, u pojasu između Zemlje princeze Elizabete i Zemlje Džordža Petog.

Njihovo očuvanje tokom desetina miliona godina ukazuje da su ta područja tokom celokupne ledene istorije Antarktika ostala pošteđena intenzivne erozije.

Pored Univerziteta Daram, u istraživanju su učestvovali i univerziteti iz Njukasla, Edinburga i Eksetera, Britanski antarktički institut, Nemački institut „Alfred Vegener“, Kineski polarni istraživački institut i Tehnološki univerzitet u Pekingu.

Profesor Nil Ros sa Univerziteta u Njukaslu, koautor studije, dodaje: „Već dugo nas intrigiraju dokazi o postojanju ‘ravničarskih’ pejzaža ispod leda Antarktika. Ova studija ih konačno povezuje u širu sliku: kako su nastali, kako danas utiču na tokove leda i kako mogu uticati na budućnost ledenog pokrivača u toplijoj klimi“.

Naučnici naglašavaju potrebu za dodatnim istraživanjima, posebno u pogledu toga kako su se te ravnice ponašale tokom toplijih klimatskih perioda u prošlost

Planira se bušenje leda kako bi se došlo do stena ispod njega, što bi pomoglo da se utvrdi kada su te doline poslednji put bile na površini. Podaci bi mogli biti presudni za predviđanje kako će se ledeni pokrivač u ovom regionu ponašati u svetu koji se zagreva.