Ovo možda niste znali – Naša kultura, vera, tradicija i spomenici

IZVOR: WIKIPEDIA

Ideja o izgradnji spomen-crkve sa kosturnicom u Lazarevcu nastala je iz potrebe da se pohrane mošti ratnika poginulih u Kolubarskoj bici 1914. godine, na frontovima oko Lazarevca. Kako bi se realizovale ove zamisli, 1921. godine osnovan je „Odbor za podizanje spomen-crkve i kosturnice u Lazarevcu“, na čijem je čelu bio pečanski paroh, sveštenik Čedomir M. Popović. Godine 1937. Odbor je prestao sa radom, a formirano je „Društvo za podizanje spomen-crkve sa kosturnicom u Lazarevcu“ pod vođstvom sveštenika Borivoja Đorđevića.

Građevina je projektovana od strane ruskog arhitekte Ivana Afanasjeviča Rika, a izgrađena je između 1938. i 1941. godine. Ima osnovu u obliku upisanog krsta razvijenog tipa, sa glavnom kupolom na preseku krakova krsta, dok se iznad krakovâ uzdižu četiri manje kupole. Zvonište se nalazi iznad zapadnog pročelja. Iako planom nisu bile predviđene pevničke apside, crkva zadržava naglašenu podužnost volumena. Dve uske monofore na zapadnom zidu ne omogućuju dovoljno svetlosti u unutrašnjosti priprata, tako da glavni izvor svetlosti dolazi iz naosa. I pored toga, u određenim delovima dana, priprata ostaje nedovoljno osvetljena. Nasuprot tome, naos je dobro osvetljen zahvaljujući nizovima kupolnih prozora i uličnim otvorima u vidu trifore, kao i dve monofore na bočnim zidovima.

U okviru graditeljske tradicije 20. veka, koja se razvijala u današnjem Lazarevačkom okrugu, primetan je tip dugih građevina sa istaknutim zvonikom na zapadnom pročelju. Spomen-crkva u Lazarevcu predstavlja značajan iskorak, otvarajući novo poglavlje u crkvenom neimarstvu ovog regiona. Duh istorije je prisutan u ovom objektu, a razumevanje starih i novih estetskih principa je važno za sagledavanje istorijsko-umetničkog značaja lazarevačke spomen-crkve sa kosturnicom, koja je inspirisana crkvom manastira Vavedenja na beogradskom Senjaku.