Drevni grad na Zapadnoj obali i dvorci sa juga Libana uvršteni u svetsku baštinu

UNESKO je danas uvrstio značajno arheološko nalazište na Zapadnoj obali i grupu dvoraca na jugu Libana na listu svetske baštine, uprkos protivljenju Izraela.

Odluka doneta na sastanku Organizacije Ujedinjenih nacija za obrazovanje, nauku i kulturu (UNESKO) u Južnoj Koreji usledila je nekoliko dana nakon što je izraelsko ministarstvo spoljnih poslova pozvalo komitet da odbije pokušaje da se mali grad Sebastija na Zapadnoj obali i libanski dvorci uvrste na listu, ocenivši te kandidature kao „korišćenje kulturne baštine kao političkog oružja“.

Na sastanku u Busanu, članovi Komiteta UNESKO-a odlučili su da Sebastiju i pet dvoraca u oblasti Džabal Amel u Libanu uvrste i na listu svetske baštine i na listu svetske baštine u opasnosti, nakon što su kandidature razmatrane po hitnom postupku zbog sukoba koji i dalje traju na Bliskom istoku.

Sebastija, grad na brdu udaljen oko 10 kilometara severozapadno od Nablusa, na Zapadnoj obali pod izraelskom okupacijom, stručnjaci identifikuju kao drevnu Samariju, prestonicu biblijskog kraljevstva Izrael.

Arheološki ostaci na tom području obuhvataju gvozdeno doba, rimski, vizantijski i islamski period. Prema hrišćanskoj i islamskoj tradiciji, tamo je sahranjen Sveti Jovan Krstitelj, navodi se na sajtu UNESKO-a.

Kandidaturu Sebastije, koju je palestinska delegacija pri UNESKO-u prvi put podnela 2012. godine, pratilo je obrazloženje da je status svetske baštine neophodan za očuvanje tog lokaliteta. Navodi se da je područje, uprkos tome što privlači turiste, pod izraelskom kontrolom uglavnom ostalo nerazvijeno i da zahteva dodatne mere zaštite.

Odluka je doneta u trenutku kada Izrael, koji ne priznaje palestinsku državu, preduzima korake ka eksproprijaciji velikih površina zemljišta oko tog lokaliteta, dok se istovremeno suočava sa pritiscima da suzbije nasilje izraelskih doseljenika na palestinskoj teritoriji.

Pet dvoraca u oblasti Džabal Amel odabrano je zbog jedinstvene arhitekture koja objedinjuje različite istorijske uticaje – od krstaša i Ajubida do Mameluka i lokalnih tradicija – i koja prikazuje razvoj fortifikacione (utvrđenja) arhitekture kroz gotovo devet vekova, prema opisu UNESKO-a.

Član palestinske delegacije pri UNESKO-u Adel Naim Daud Atije rekao je da status svetske baštine predstavlja priznanje istrajnosti stanovnika Sebastije, „koji su generacijama čuvali ovo izuzetno nalazište, uprkos okupaciji, ograničenjima i ponovljenim pokušajima da se odvoje od sopstvenog nasleđa“.

Izrael se povukao iz UNESKO-a 2019. godine, optužujući tu organizaciju za pristrasnost protiv Izraela i umanjivanje njegovih istorijskih veza sa Svetom zemljom. Član izraelske delegacije, koja sastanku u Busanu prisustvuje u svojstvu posmatrača, ocenio je da je „sramota što je politizacija uništila UNESKO i dovela do ismevanja istorije“.