BETA KALENDAR – Na današnji dan 24. maj

1543 – Umro je poljski astronom Nikola Kopernik, tvorac heliocentričnog sistema i osnivač moderne astronomije, autor dela „Kruženje nebeskih tela“. Svojim naučnim delom, koje predstavlja jednu od najvećih prekretnica u istoriji nauke, stvorio je osnov za velika otkrića Johanesa Keplera (Johannes) i Isaka Njutna (Isaac Newton).

1544 – Rođen je engleski lekar i fizičar Vilijam Gilbert (William), istraživač magnetizma i elektriciteta. Dokazao je da je Zemlja veliki loptasti magnet i da se igla na kompasu ne upravlja prema nebu, kako se do tada verovalo, nego prema magnetnim polovima planete.

1686 – Rođen je nemački fizičar Gabrijel Danijel Farenhajt (Gabriel Daniel Fahrenheit), koji je 1726. izradio prvi termometar sa živom i napravio skalu za merenje temperature od 180 stepeni, nazvanu njegovim imenom.

1743 – Rođen je francuski lekar i novinar Žan Pol Mara (Jean Paul Marat), jedan od glavnih vođa Francuske revolucije, predvodnik montanjara i jedan od organizatora ustanka u maju 1793. kojim je bila zbačena vladavina žirondinaca. U julu iste godine ubila ga je Šarlot Kordej (Charlotte Corday), koja je četiri dana kasnije giljotinirana.

1819 – Rođena je britanska princeza Aleksandrina Viktorija (Alexandrina Victoria), kraljica Viktorija I od 1837. do 1901. Tokom njene duge vladavine Britanija je doživela privredni i kulturni uspon i postala je kolonijalna sila.

1822 – Trupe pod komandom Antonija Hosea de Sukrea (Antonio Jose, Sucre) potukle su Špance u bici kod Pićinće, a Ekvador je postigao nezavisnost od Španije.

1844 – Pronalazač telegrafa Semjuel Morze (Samuel Morse) poslao je prvu telegrafsku poruku na udaljenost od 65 kilometara (iz Vašingtona u Baltimor) koja je glasila: „Šta je to Bog uradio?“

1883 – Otvoren je Bruklinski most koji je povezao Menhetn sa Bruklinom u Njujorku.

1899 – Rođen je srpski arhitekta Branislav Kojić, profesor Beogradskog univerziteta, član Srpske akademije nauka i umetnosti, projektant Umetničkog paviljona na Kalemegdanu.

1926 – Otvorena je Univerzitetska biblioteka u Beogradu. Prva zgrada u Srbiji napravljena namenski za biblioteku, izgrađena je uz pomoć Karnegijeve zadužbine. Naziv Univerzitetska biblioteka „Svetozar Marković“ dobila je 1946.

1941 – Nemački ratni brod „Bizmark“ potopio je u Drugom svetskom ratu britansku krstaricu „Hud“. Od 1.422 mornara samo trojica su preživela.

1941 – Rođen je američki pevač i kompozitor Robert Cimerman (Zimmerman), poznat kao Bob Dilan (Dylan), jedan od najpopularnijih muzičara 20. veka.

1964 – U tuči na fudbalskoj utakmici u prestonici Perua, Limi, izazvanoj odlukom sudije da poništi gol domaće ekipe, poginulo je više od 300 ljudi.

1968 – Tokom studentskih demonstracija u Francuskoj predsednik De Gol (Gaulle) predložio je referendum; pobunjeni studenti zapalili su Parisku berzu.

1974 – Umro je popularni američki džez pijanista, kompozitor i šef orkestra Edvard Kenedi Djuk Elington (Edward Kennedy Duke Ellington). Svetsku slavu stekao je posle Drugog svetskog rata nastupajući sa svojim orkestrom širom sveta.

1981 – Predsednik Ekvadora Haime Roldos Agilera (Jaime, Aguilera) i još sedam ljudi poginulo je kada je u avionu eksplodirala podmetnuta bomba.

1982 – U iransko-iračkom ratu, iranske trupe povratile su Koramšar koji su Iračani držali 20 meseci.

1992 – Kandidat konzervativaca Tomas Klestl (Thomas Klestil) izabran je za predsednika Austrije na mesto Kurta Valdhajma (Waldheim).

1992 – Kosovski Albanci održali su prve paralelne opšte izbore. Vlasti u Srbiji su te izbore proglasile nelegalnim, ali ih nisu ometale.

1993 – Eritreja je stekla nezavisnost od Etiopije posle 30 godina gradjanskog rata.

1993 – Na Tibetu su izbile žestoke demonstracije protiv kineskih vlasti.

1994 – U jurnjavi muslimanskih hodočasnika u Meki u Saudijskoj Arabiji poginulo je 270 ljudi.

1995 – Umro je engleski državnik i publicista Džejms Harold Vilson (James, Wilson), vođa Laburističke stranke, premijer Velike Britanije (1964-1970, 1974-76).

2000 – Izrael je, posle 22 godine povukao svoje trupe iz okupacione zone od 15 kilometara u graničnom području sa Libanom. Mirovne trupe UN ušle su u to područje 28. jula.

2000 – Hrvatska je postala 26. članica programa NATO „Partnerstvo za mir“.

2001 – U urušavanju svadbene sale u Jerusalimu 23 ljudi je poginulo i više od 300 povređeno. To je najveća civilna tragedija u Izraelu u protekle 53 godine.

2002 – Predsednici Amerike i Rusije, Džordž Buš (George W.Bush) i Vladimir Putin, potpisali su ugovor o smanjenju nuklearnog oružja za dve trećine u narednih deset godina.

2004 – Đaci iz Kragujevca, gimnazijalci, doputovali su u Sarajevo (BiH) u prvu ekskurziju posle 14 godina.

2010 – Na lokalnim izborima u Crnoj Gori Demokratska partija socijalista je osvojila većinu u 12 od 14 opština u kojima se glasalo.

2012 – U ukrajinskom parlamentu došlo je do tuče tokom rasprave o zakonu kojim se dozvoljava zvanična upotreba ruskog jezika, između pripadnika prozapadne opozicije i poslanika partije ukrajinskog predsednika Viktora Janukoviča, koja glavnu podršku ima u delu zemlje u kojem se govori ruski.

2015 – Na predsedničkim izborima u Poljskoj većinu glasova osvojio je Andžej Duda, kandidat opozicionih konzervativca. On je u drugom krugu glasanja pobedio dotadašnjeg predsednika iz redova vladajućih liberala Bronjislava Komorovskog.

2015 – Američki matematičar Džon Neš (86), poznat po teoriji igara i dobitnik Nobelove nagrade za ekonomiju 1994. godine, poginuo je u saobraćajnoj nesreći.

2019 – Hinduistička nacionalistička partija BJP indijskog premijera Narendre Modija osvojila je većinu u donjem domu Parlamenta i stekla osnov da formira vlada.